ประวัติความเป็นมา
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาให้สร้างขึ้น เมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๒
ซึ่งอนุวัตตามเครื่องราชอิสริยาภรณ์ช้างเผือก ซึ่งมีมาแต่เดิมในรัชกาลที่ ๔ สำหรับพระราชทาน
พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการ ประชาชน ชาวต่างประเทศ ปัจจุบันมี ๘ ชั้น
                                       
องค์ประกอบ อักษรย่อ และการประดับ

ชั้นสูงสุด     มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.) ประกอบด้วย
๑.  ดวงตามมงกุฎ ห้อยสายสะพายสีคราม มีริ้วแดง ริ้วขาว อยู่ริมทั้งสองข้าง
๒.  ดารามงกุฎ  สำหรับประดับอกเสื้อเบื้องซ้าย สายสะพายชั้นนี้สะพายบ่าซ้ายเฉียงลงทางขวา
                                       
ชั้นที่ ๑  ประถมภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.) ประกอบด้วย
๑.  ดวงตรามงกุฎ ห้อยสายสะพายสีน้ำเงิน ริมเขียว  มีริ้วเหลือง ริ้วแดง คั่นทั้งสองข้าง
๒.  ดารามงกุฎ  สำหรับประดับอกเสื้อเบื้องซ้าย สายสะพายชั้นนี้สะพายบ่าขวาเฉียงลงทางซ้าย
                                       
ชั้นที่ ๒ ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย (ท.ม.) ประกอบด้วย
๑.  ดวงตรามงกุฎ สำหรับบุรุษห้อยแพรแถบสวมคอ
สำหรับสตรีห้อยแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอประดับเสื้อหน้าบ่าซ้าย
๒.  ดารามงกุฎ  สำหรับประดับอกเสื้อเบื้องซ้าย
                                       
ขั้นที่ ๓ ตริตาภรณ์มงกุฎไทย (ต.ม.)
สำหรับบุรุษห้อยแพรแถบสวมคอ
สำหรับสตรีห้อยแพรแถบผูก เป็นรูปแมลงปอประดับเสื้อบ่าซ้าย
                                       
ขั้นที่ ๔ จัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย (จ.ม.)
สำหรับบุรุษห้อยแพรแถบประดับอกเสื้อเบื้องซ้าย
สำหรับสตรีห้อยแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอประดับเสื้อหน้าบ่าซ้าย
ดวงตราชั้นที่ ๔ เล็กกว่าดวงตราชั้นที่ ๓ และ มีดอกไม้จีบติดบนแพรแถบ
                                       
ชั้นที่ ๕ เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.)
ดวงตราชั้นที่ ๕ เหมือนดวงตราชั้นที่ ๔ แต่ไม่มีจีบติดบน
แพรแถบ วิธีประดับเหมือนชั้นที่ ๔
                                       
ชั้นที่ ๖   เหรียญทอง (ร.ท.ม.) วิธีประดับเหมือนชั้นที่ ๔
                                       
ชั้นที่ ๗  เหรียญเงิน (ร.ง.ม.) วิธีประดับเหมือนชั้นที่ ๔
              
เครื่องราชอิสริยาภรณ์มงกุฎไทย มีศักดิ์รองจากเครื่องราชอิสริยาภรณ์ช้างเผือกในชั้นที่เท่ากัน เช่น ชั้นที่ ๓ ต้องประดับ
ดวงตราช้างเผือกก่อนแล้วจึงต่อด้วยดวงตรามงกุฎไทย

• สำหรับสตรี